Yatırımın Efsaneleri
George Soros
1930 –
- Doğum
- 12 Ağustos 1930, Budapeşte (Macaristan)
- Fonu
- Quantum Fund (1973)
- Yatırım tarzı
- Küresel makro, refleksivite
- En ünlü işlemi
- 1992 sterlin krizi, ~1 milyar $ kâr
- Kitabı
- Finansın Simyası (1987)
Tek bir günde İngiltere Merkez Bankası'nı dize getirdiği için "İngiltere Merkez Bankası'nı batıran adam" olarak anılır. George Soros, savaştan kaçan bir mülteciden dünyanın en başarılı makro yatırımcısına dönüştü. Onun hikâyesi, piyasaların her zaman rasyonel olmadığı ve insanların algısının fiyatları, fiyatların da gerçeği değiştirebildiği fikrine dayanır. Siyasi faaliyetleri ve bağışları nedeniyle dünyanın en çok tartışılan iş insanlarından biri olan Soros'u bu sayfada yalnızca yatırımcı kimliğiyle ele alıyoruz.
Hayatı
Savaşın gölgesinde bir çocukluk
Soros 1930'da Budapeşte'de Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 1944'te Nazi Almanyası Macaristan'ı işgal ettiğinde 13 yaşındaydı. Ailesi sahte kimliklerle saklanarak savaştan sağ kurtuldu.
Soros daha sonra bu dönemin ona en önemli dersini verdiğini anlattı: olağanüstü dönemlerde normal kurallar işlemez ve hayatta kalmak için riskleri doğru okumak gerekir.
Londra ve Karl Popper
1947'de tek başına İngiltere'ye göç etti. Garsonluk ve demiryolu hamallığı gibi işlerde çalışarak London School of Economics'te okudu. Burada filozof Karl Popper'ın öğrencisi oldu.
Popper'ın "hiçbir bilgi kesin değildir, her teori yanlışlanabilir" fikri, Soros'un yatırım felsefesinin temelini oluşturdu. Soros, piyasa katılımcılarının da her zaman eksik ve hatalı bilgiyle hareket ettiğini düşünmeye başladı.
New York ve Quantum Fund
1956'da New York'a taşındı ve Avrupa hisselerinde arbitraj işlemleri yaptı. 1969'da ilk fonunu kurdu, 1970'te Jim Rogers ile birlikte Soros Fund Management'ı kurdu. Fon 1973'te Quantum adını aldı.
Quantum, hisse senetlerinden döviz kurlarına, tahvillerden emtialara kadar her piyasada büyük makro bahislere girdi. Fon on yıllar boyunca tarihin en yüksek getirili yatırım fonlarından biri oldu.
Kara Çarşamba (1992)
1992'de İngiltere, Avrupa Döviz Kuru Mekanizması içinde sterlini Alman markına karşı yüksek bir seviyede tutmaya çalışıyordu. Soros, İngiltere'nin yüksek faiz ve zayıf ekonomiyle bu seviyeyi uzun süre koruyamayacağına karar verdi.
Ortağı Stanley Druckenmiller ile birlikte sterline karşı yaklaşık 10 milyar dolarlık bir pozisyon aldı. 16 Eylül 1992'de İngiltere Merkez Bankası direnmekten vazgeçti ve sterlin mekanizmadan çıktı. Quantum bu işlemden 1 milyar dolardan fazla kâr etti.
Hayırseverlik ve sonrası
Soros, kazancının büyük kısmını Açık Toplum Vakıfları aracılığıyla bağışladı ve demokrasi, eğitim ve insan hakları alanlarında çalışan kuruluşlara milyarlarca dolar aktardı. Bu bağışlar, onu aynı zamanda siyasi tartışmaların merkezine taşıdı.
2011'de dışarıdan yatırımcıların parasını iade ederek fonunu bir aile ofisine dönüştürdü. 2023'te vakıfların yönetimini oğlu Alexander Soros'a devretti.
Yatırım felsefesi
Refleksivite
Piyasa katılımcılarının algısı fiyatları etkiler, fiyatlar da gerçek ekonomiyi değiştirir. Bu karşılıklı etki, balonların ve çöküşlerin nasıl kendi kendini beslediğini açıklar.
Herkes yanılabilir
Piyasa da, sen de hatalısın. Önemli olan hatanı herkesten önce fark etmek ve hemen düzeltmektir.
Haklıyken büyük oyna
Doğru tahmin sayısı değil, doğru olduğunda ne kadar kazandığın ve yanıldığında ne kadar kaybettiğin önemlidir. Emin olduğu nadir fırsatlarda Soros çok büyük pozisyon aldı.
Önce hayatta kal
Kazanmaktan önce oyunda kalmak gelir. Seni oyundan atacak büyüklükte bir riski asla alma.
Çarpıklıkları ara
En büyük fırsatlar, bir politikanın ya da fiyatın gerçeklikten koptuğu ve bu kopukluğun sürdürülemez hâle geldiği anlarda doğar.
Büyük kararları
1947
İngiltere'ye göç
17 yaşında tek başına Londra'ya gitti. LSE'de Karl Popper'dan aldığı fikirler hayatını şekillendirdi.
1973
Quantum Fund
Jim Rogers ile kurduğu fon, küresel makro yatırımcılığın öncüsü oldu.
1987
Finansın Simyası
Refleksivite teorisini ve gerçek zamanlı yatırım günlüğünü paylaştığı kitabı yayımladı.
1992
Sterline karşı bahis
İngiltere'nin kur politikasının sürdürülemez olduğuna karar verip sterline karşı dev bir pozisyon aldı ve 1 milyar dolardan fazla kazandı.
2011
Aile ofisine dönüşüm
Dış yatırımcıların parasını iade ederek fonu yalnızca kendi ailesinin servetini yöneten bir yapıya çevirdi.
Hataları
Efsaneler de yanılır. Farkı, hatalarını açıkça kabul edip onlardan ders çıkarmalarıdır.
1987 çöküşü
Japon borsasında balon olduğunu ve ABD piyasasının daha güvenli olduğunu düşündü. Oysa çöküş ABD'de yaşandı. Quantum Ekim 1987'de çok ağır kayıp verdi ve Soros pozisyonlarını dibe yakın seviyelerde kapattı.
1998 Rusya krizi
Rusya'nın borçlarını ödeyemez hâle gelmesiyle fon milyarlarca dolar kaybetti. Soros, Rusya'ya olan bağlılığının değerlendirmesini bulandırdığını kabul etti.
2000 teknoloji balonu
Teknoloji hisselerinin aşırı pahalı olduğunu bilmesine rağmen yükselişe katıldı. Balon patladığında Quantum büyük kayıplar yaşadı ve yönetim kadrosu değişti.
Sözleri
“Başkaları için yanılmak bir utanç kaynağıdır. Benim için hatalarımı fark etmek bir gurur kaynağıdır.”
“Önemli olan haklı ya da haksız olman değil; haklıyken ne kadar kazandığın ve haksızken ne kadar kaybettiğindir.”
“Önce hayatta kal, sonra para kazan.”
“Piyasalar sürekli bir belirsizlik ve değişim içindedir. Para, bariz olanı bir kenara bırakıp beklenmedik olana bahse girerek kazanılır.”
Bugün bir yatırımcı ondan ne öğrenir?
- 01
Yanıldığını kabul etmek bir zayıflık değil, bir beceridir. Bir yatırım tezin bozulduğunda inatlaşma, çık.
- 02
Her pozisyonun ne kadar büyük olduğunu düşün. Tek bir yanlış kararın seni oyundan atmayacağından emin ol. Özellikle kaldıraçlı işlemlerde.
- 03
Herkesin aynı şeye inandığı anlar, fiyatların gerçeklikten koptuğu anlar olabilir. Kalabalığın coşkusunu bir alım gerekçesi olarak görme.
- 04
Soros'un yaptığı türden makro işlemler profesyonel bir uzmanlık ve risk yönetimi ister. Bireysel yatırımcı için asıl ders, fikirlerinden çok disiplinidir.