Yatırımın Efsaneleri
John Bogle
1929 – 2019
- Doğum
- 8 Mayıs 1929, Montclair (ABD)
- Ölüm
- 16 Ocak 2019, Bryn Mawr (ABD)
- Şirketi
- Vanguard (1975)
- Buluşu
- Bireysel yatırımcıya ilk endeks fonu (1976)
- Yatırım tarzı
- Düşük maliyetli endeks yatırımı
Wall Street'e en çok para kaybettiren adam, ama yatırımcılara en çok para kazandıran adam. John Bogle, piyasayı yenmeye çalışmak yerine piyasanın tamamını düşük maliyetle satın almayı öneren endeks fonunu sıradan insanların hizmetine sundu. Warren Buffett'a göre, Amerikalı yatırımcılar için en çok şey yapan kişiye bir heykel dikilecekse, o kişi tartışmasız Bogle olmalıydı.
Hayatı
Buhran yıllarında bir çocukluk
Bogle 1929'da, Büyük Buhran'ın başladığı yıl New Jersey'de doğdu. Ailesinin serveti buhranda eridi ve Bogle çocukluğunu maddi sıkıntılar içinde geçirdi. Okul masraflarını burslarla ve garsonluk gibi işlerle karşıladı.
Princeton Üniversitesi'nde ekonomi okudu. 1951'de yazdığı bitirme tezi, o dönem çok küçük olan yatırım fonu sektörünü konu alıyordu. Bogle tezinde fonların yatırımcılara daha düşük maliyetle hizmet etmesi gerektiğini savundu. Bu fikir hayatının pusulası olacaktı.
Wellington ve kovulma
Tezi, Wellington Fonu'nun kurucusu Walter Morgan'ın dikkatini çekti ve Bogle mezun olur olmaz Wellington Management'ta işe başladı. Hızla yükseldi ve 1960'larda şirketin başına geçti.
1966'da şirketi büyütmek için dönemin popüler, agresif fon yöneticileriyle birleşme kararı aldı. Birleşme felakete dönüştü: 1973–74 düşüşünde bu fonlar ağır kayıplar verdi ve ortaklar arasındaki çatışma büyüdü. 1974'te Bogle kendi şirketinden kovuldu.
Vanguard'ın doğuşu
Kovulduktan sonra Bogle, alışılmışın dışında bir yapı kurdu. 1975'te kurduğu Vanguard, fonlarının kendisine aitti. Yani şirketin sahipleri, fonlara yatırım yapan insanlardı. Böylece kâr, dışarıdaki hissedarlara değil, düşük ücretler olarak yatırımcılara geri dönecekti.
Şirketin adını, Amiral Nelson'ın 1798 Nil Muharebesi'ndeki amiral gemisi HMS Vanguard'dan aldı.
"Bogle'ın Çılgınlığı"
1976'da S&P 500 endeksini birebir takip eden ve bireysel yatırımcılara açık ilk endeks fonunu başlattı. Fikir Wall Street'te alayla karşılandı ve fona "Bogle'ın Çılgınlığı" denildi. Halka arzda hedeflenen 150 milyon doların yalnızca 11 milyon dolar kadarı toplanabildi.
Bogle vazgeçmedi. 1977'de yatırımcılardan alınan satış komisyonlarını da kaldırdı. On yıllar içinde endeks fonları dünya yatırım dünyasının en büyük akımlarından biri hâline geldi ve Vanguard, dünyanın en büyük varlık yöneticilerinden biri oldu.
Yeni bir kalp, aynı dava
Bogle, gençliğinden beri ciddi kalp sorunları yaşadı ve birçok kalp krizi geçirdi. 1996'da kalp nakli oldu. Aynı yıl Vanguard'ın CEO'luğunu bıraktı.
Emekliliğinde de yatırımcıların hakları için yazmaya ve konuşmaya devam etti. "The Little Book of Common Sense Investing" (2007) gibi kitapları, endeks yatırımının en çok okunan kaynakları oldu. Takipçileri kendilerine "Bogleheads" adını verdi. Bogle 2019'da 89 yaşında hayatını kaybetti.
Yatırım felsefesi
Maliyet önemlidir
Piyasanın getirisi, tüm yatırımcıların masraflardan önceki ortalama getirisidir. Masraflardan sonra ortalama yatırımcı piyasanın gerisinde kalır. Masrafı düşük olan kazanır.
Samanlığın tamamını al
Piyasayı yenecek hisseyi aramak, samanlıkta iğne aramaya benzer. Endeks fonuyla samanlığın tamamını satın alabilirsin.
Basit tut
Karmaşık ürünler genellikle satıcısına kazandırır. Geniş tabanlı, düşük maliyetli birkaç fon çoğu yatırımcı için yeterlidir.
Rotanı koru
Piyasa düştüğünde panikle satmak, yükseldiğinde coşkuyla almak, yatırımcının getirisini fonun getirisinin altına çeker. Planına sadık kal.
Varlık dağılımı
Hisse ve tahvil arasındaki dengen, seçtiğin fonlardan daha önemlidir. Bogle, kaba bir kural olarak tahvil oranının yaşa yakın tutulmasını önerirdi.
Büyük kararları
1951
Princeton tezi
Yatırım fonlarının yatırımcılara daha ucuz hizmet etmesi gerektiğini savunan tezi, kariyerinin kapısını açtı.
1975
Vanguard
Sahipleri yatırımcılar olan, kâr yerine düşük maliyeti hedefleyen bir fon şirketi kurdu.
1976
İlk endeks fonu
Bireysel yatırımcılar için ilk endeks fonunu başlattı. Başta alay konusu olan fon, sonraki on yıllarda bir devrime dönüştü.
1977
Komisyonları kaldırmak
Fon satışlarında yatırımcılardan alınan komisyonu kaldırdı. Sektörde büyük tepki çekse de yatırımcılar için önemli bir kazanım oldu.
2007
The Little Book of Common Sense Investing
Endeks yatırımının mantığını herkesin anlayacağı dille anlattığı kitabı, yatırım klasikleri arasına girdi.
Hataları
Efsaneler de yanılır. Farkı, hatalarını açıkça kabul edip onlardan ders çıkarmalarıdır.
1966 birleşmesi
Dönemin popüler ve agresif fon yöneticileriyle birleşmeyi kendi kariyerinin en büyük hatası olarak gördü. Bu karar onu kendi şirketinden kovulmaya götürdü. Ama bu hata olmasaydı Vanguard da olmayacaktı.
ETF'lere şüpheyle bakmak
Borsada gün içinde alınıp satılabilen endeks fonlarına, yani ETF'lere uzun süre mesafeli durdu. Yatırımcıları sık işlem yapmaya iteceğinden endişe ediyordu. Bugün ETF'ler dünyanın en büyük yatırım araçlarından biri ve Vanguard da bu alanın en büyük oyuncularından.
Sözleri
“Samanlıkta iğne aramayın. Samanlığın tamamını satın alın.”
“Yatırımda, ödemediğin şeyi elde edersin.”
“Zaman senin dostundur, dürtüsellik düşmanın.”
“Bir şey yapma, öylece dur!”
“Amerikalı yatırımcılar için en çok şeyi yapmış kişiyi onurlandırmak için bir heykel dikilecekse, tartışmasız seçim Jack Bogle olmalıdır.”
Bugün bir yatırımcı ondan ne öğrenir?
- 01
Bir fon seçerken önce yıllık yönetim ücretine bak. %1'lik fark bile on yıllar içinde birikiminin önemli bir kısmını yiyebilir.
Fon giderlerinin etkisini hesapla → - 02
Türkiye'de de BIST endekslerini ya da yurt dışı endeksleri takip eden fonlar ve borsada işlem gören fonlar var. Benzer endeksi takip eden fonların masraflarını karşılaştırmak, Bogle'ın en temel dersidir.
- 03
Düzenli ve sıkıcı yatırım, heyecanlı ve sık işlemden genellikle daha iyi sonuç verir. Her ay aynı tutarı yatırmak, piyasa zamanlaması derdini ortadan kaldırır.
Düzenli yatırımı hesapla → - 04
Piyasa sert düştüğünde ilk tepkin satmak olabilir. Bogle'ın öğüdü basitti: bir şey yapma, öylece dur.