Yatırımın Efsaneleri
1944 –
Tarihin en başarılı fon yöneticilerinden biri. Peter Lynch, Fidelity Magellan Fonu'nu 13 yılda küçük bir fondan dünyanın en büyük yatırım fonuna dönüştürdü ve sonra 46 yaşında, zirvedeyken, ailesine vakit ayırmak için emekli oldu. En büyük mirası şu fikirdir: sıradan bir yatırımcı da gündelik hayatında profesyonellerden önce fırsat görebilir.
Lynch 1944'te Massachusetts'te doğdu. Babası o 10 yaşındayken kanserden öldü ve aile maddi zorluk yaşadı. Lynch, ailesine destek olmak için bir golf kulübünde caddie olarak çalışmaya başladı.
Çantasını taşıdığı oyuncular arasında büyük şirketlerin yöneticileri ve yatırımcılar vardı. Onların sahada konuştuğu hisse senetlerini dinleyerek borsaya ilgi duydu. Bu kulüpte tanıştığı Fidelity'nin başkanı, ileride ona kariyerinin kapısını açacaktı.
Boston College'da okurken, caddie'likten biriktirdiği parayla Flying Tiger adlı hava kargo şirketinin hisselerini aldı. Vietnam Savaşı sırasında hava kargo talebi patlayınca hisse kat kat değer kazandı. Bu kazanç, yüksek lisans masraflarını karşıladı.
1966'da Fidelity'de stajyer olarak çalıştı, ardından Wharton'da MBA yaptı. Askerlik görevini tamamladıktan sonra 1969'da Fidelity'ye analist olarak döndü.
1977'de, yalnızca 18 milyon dolar büyüklüğündeki Magellan Fonu'nun yönetimini devraldı. Sonraki 13 yılda fon yıllık ortalama %29,2 getiri sağladı. Bu, aynı dönemde S&P 500 endeksinin iki katından fazlasıydı.
1990'da Lynch görevi bıraktığında fonun büyüklüğü 14 milyar doları aşmıştı ve Magellan dünyanın en büyük yatırım fonuydu. Lynch bu dönemde inanılmaz bir tempoyla çalıştı: yılda yüzlerce şirket ziyaret etti, binlerce yöneticiyle görüştü ve fonda aynı anda bin farklı hisse taşıdığı oldu.
1990'da, 46 yaşındayken emekli olduğunu açıkladı. Sebebi basitti: çocuklarının büyüdüğünü göremiyordu. Daha sonra, ölüm döşeğinde kimsenin "keşke ofiste daha çok zaman geçirseydim" demediğini söyledi.
Emeklilikten sonra yatırım deneyimini sıradan okuyucuya aktaran kitaplar yazdı. "One Up on Wall Street" (1989) ve "Beating the Street" (1993), bireysel yatırımcılar için yazılmış en popüler kitaplar arasında yer aldı. Lynch, Fidelity'de danışman olarak kalmaya ve hayırseverlik çalışmalarına devam etti.
Her gün kullandığın ürünler, gittiğin mağazalar ve işindeki gelişmeler sana Wall Street'ten önce ipucu verebilir. Ama bu ipucu araştırmanın başlangıcıdır, sonu değil.
Bir hisseyi neden aldığını bir çocuğa iki dakikada anlatamıyorsan, onu almamalısın.
Lynch şirketleri altı gruba ayırdı: yavaş büyüyenler, sağlam devler, hızlı büyüyenler, döngüseller, toparlanma hikâyeleri ve gizli varlık sahipleri. Her grubun beklentisi ve satış zamanı farklıdır.
Fiyat/kazanç oranını şirketin büyüme hızıyla karşılaştır. Hızlı büyüyen bir şirket için yüksek görünen bir çarpan aslında ucuz olabilir. Bu yaklaşım "PEG oranı" olarak yaygınlaştı.
Lynch'in deyimiyle "tenbagger": değeri 10 katına çıkan hisseler. Birkaç tane bile bulmak, birçok küçük hatayı telafi eder.
Ekonomiyi ve faizleri tahmin etmek boşunadır. Zamanını şirketleri anlamaya harca.
1963
Öğrenciyken aldığı hava kargo hisseleri kat kat değer kazandı ve eğitim masraflarını karşıladı.
1977
Küçük ve pek bilinmeyen bir fonun yöneticisi oldu. 13 yıl sonra fon dünyanın en büyüğüydü.
1970'ler
Eşinin market raflarında sevdiği L'eggs çoraplarından yola çıkarak üretici Hanes'i araştırdı ve fona aldı. Hisse büyük kazandırdı. "Bildiğine yatırım yap" ilkesinin en ünlü örneğidir.
1982
İflasın eşiğindeki otomobil üreticisinin toparlanacağına inandı ve fonun en büyük pozisyonlarından biri yaptı. Chrysler'in yeniden yükselişi Magellan'a büyük kazanç sağladı.
1990
Kariyerinin zirvesinde, ailesine zaman ayırmak için görevi bıraktı.
Efsaneler de yanılır. Farkı, hatalarını açıkça kabul edip onlardan ders çıkarmalarıdır.
Lynch, kazandıran hisseleri erken satıp kaybettirenleri elde tuttuğu zamanları açıkça itiraf etti. Bu benzetme, birçok yatırımcının yaptığı hatayı anlatmak için yaygın olarak kullanılır.
Herkesin konuştuğu "sıcak" sektörlerdeki şirketlerin çoğu zaman en kötü yatırımlar olduğunu kendi tecrübesiyle öğrendi. Sıkıcı işlerdeki sıkıcı şirketleri tercih etmeye başladı.
Sadece bir ürünü beğendiği için araştırmadan alım yaptığı ve zarar ettiği hisseler oldu. "Bildiğine yatırım yap" ilkesinin, mali tabloları incelemeden uygulanmaması gerektiğini vurgular.
“Neye sahip olduğunu ve neden sahip olduğunu bil.”
“Her hissenin arkasında bir şirket vardır. O şirketin ne yaptığını öğrenin.”
“Yatırımcıların düzeltmelere hazırlanırken kaybettiği para, düzeltmelerin kendisinde kaybedilenden çok daha fazladır.”
“Hisselerde para kazanmanın anahtarı, onlardan korkup kaçmamaktır.”
Gündelik hayatındaki gözlemlerini not al. Sürekli dolu bir mağaza ya da herkesin kullandığı bir ürün, araştırmaya değer bir başlangıç noktasıdır.
Ama gözlemi yatırım kararı sanma. Şirketin borcunu, kârlılığını ve büyümesini incelemeden alım yapma.
Düşüşten korkup sürekli nakitte beklemek, uzun vadede düşüşlerin kendisinden daha pahalıya mal olabilir. Düzenli yatırım, zamanlama derdini azaltır.
Düzenli yatırımı hesapla →Bir fonu seçerken sadece son yılın getirisine değil, yöneticinin uzun yıllar boyunca tutarlı olup olmadığına bak.