Fon seçerken nelere bakılır?

TEFAS'ta fon seçerken çoğu kişi aynı şeyi yapar: getiri sıralamasını açar ve en üstteki fonu alır. Oysa geçen yılın şampiyonu, bu yılın en kötüsü olabilir. İyi bir fon seçimi, getiriden önce kendine sorman gereken sorularla başlar.

1. Önce kendine sor: Bu para ne için?

Paraya ne zaman ihtiyacın olacağı, seçeceğin fon türünü belirler. Birkaç ay içinde kullanacağın bir para ile 10 yıl dokunmayacağın bir birikimin aynı fona gitmesi doğru değildir.

2. Fonun türünü ve içeriğini anla

Fonun adı her zaman içeriğini tam anlatmaz. KAP'ta yayımlanan aylık portföy dağılım raporlarına bakarak fonun parasını gerçekte neye yatırdığını görebilirsin: hangi hisseler, ne kadar tahvil, ne kadar nakit.

3. Risk değerine bak

Her fonun yatırımcı bilgi formunda 1 ile 7 arasında bir risk değeri bulunur. Bu değer, fon fiyatının geçmişte ne kadar dalgalandığını gösterir. 6 ya da 7 risk değerine sahip bir fonda, kısa sürede ciddi değer kayıpları yaşanabileceğini kabul etmen gerekir.

4. Yönetim ücretini kontrol et

Fonlar, yönetim ücretini her gün fon fiyatından düşer. Bu yüzden ücreti hiçbir zaman ayrıca ödemezsin ve çoğu zaman fark etmezsin. Ama benzer işi yapan iki fon arasındaki yıllık %1–2'lik ücret farkı, 10–20 yılda birikiminin ciddi bir kısmına denk gelebilir.

5. Getiriyi doğru oku

• Tek bir dönemin değil, 1, 3 ve 5 yıllık getirilerin tutarlılığına bak.
• Fonu kendi karşılaştırma ölçütüyle (eşik değer) kıyasla. Bir hisse fonu, BIST 100'ün gerisinde kalıyorsa yöneticinin katkısı sorgulanabilir.
• Aynı türdeki diğer fonlarla karşılaştır. Altın fonunu hisse fonuyla kıyaslamak anlamlı değildir.
• Getiriyi enflasyonla birlikte değerlendir. %40 getiri, %35 enflasyonda aslında küçük bir kazançtır.

6. Fon büyüklüğü ve yatırımcı sayısı

Çok küçük fonlarda giderlerin payı daha yüksek olabilir ve fonun kapanma ihtimali artar. Çok sayıda yatırımcısı ve belirli bir büyüklüğü olan fonlar genellikle daha istikrarlıdır. Bu tek başına bir kalite ölçütü değildir ama dikkate değer bir işarettir.

7. Vergiyi hesaba kat

Fon türüne göre stopaj oranı değişir. Örneğin TEFAS'ta işlem gören hisse senedi yoğun fonlarda stopaj %0 iken, birçok fon türünde %17,5 uygulanır. Aynı brüt getiriye sahip iki fonun, vergiden sonra elinde bıraktığı tutar farklı olabilir.