Sözlük
Yatırıma yeni başlayanların en sık karşılaştığı terimlerin kısa ve net açıklamaları.
A
- Açığa satış
- Sahip olmadığın bir varlığı ödünç alıp satmak ve fiyat düştüğünde daha ucuza geri alarak aradaki farkı kazanmayı hedeflemek. Fiyat yükselirse kayıp teorik olarak sınırsızdır.
- Aktif fon
- Portföy yöneticisinin, piyasayı ya da bir endeksi yenmek amacıyla varlıkları kendisinin seçtiği fon. Genellikle pasif fonlardan daha yüksek ücretlidir.
- Aracı kurum
- Yatırımcı adına borsada alım satım yapan, SPK'dan yetkili kuruluş.Borsaya başlangıç rehberi →
- Ayı piyasası
- Fiyatların uzun süre boyunca düştüğü ve karamsarlığın hâkim olduğu piyasa dönemi. Genellikle zirveden %20 ve daha fazla düşüş bu şekilde adlandırılır.
B
- Bileşik getiri
- Kazancın yeniden yatırılarak onun da kazanç getirmesi. Zaman uzadıkça büyümenin hızlanmasını sağlar.Bileşik getiri hesaplayıcı →
- Boğa piyasası
- Fiyatların uzun süre boyunca yükseldiği ve iyimserliğin hâkim olduğu piyasa dönemi.
- Borsa yatırım fonu (BYF)
- Borsada hisse senedi gibi gün içinde alınıp satılabilen yatırım fonu. Uluslararası adı ETF'tir.Fon mu, ETF mi? →
Ç
- Çeşitlendirme
- Riski azaltmak için paranı farklı varlıklara, sektörlere ve şirketlere yaymak. Tek bir yatırımın kötü gitmesinin tüm birikimini etkilemesini önler.
D
- Defter değeri
- Şirketin varlıklarından borçları çıkarıldığında kalan, mali tablolarda görünen özkaynak değeri. Piyasa değeriyle karşılaştırılarak şirketin pahalı ya da ucuz olup olmadığına dair fikir verir.
E
- Endeks
- Belirli bir grup hissenin ya da varlığın ortalama performansını ölçen gösterge. Örneğin BIST 100, Borsa İstanbul'daki 100 büyük şirketin performansını gösterir.
- Endeks fonu
- Bir endeksi birebir takip eden, yönetici seçimine dayanmayan pasif fon. Genellikle düşük maliyetlidir.
- Enflasyon
- Fiyatların genel seviyesindeki artış. Enflasyon, paranın satın alma gücünü zamanla azaltır.Reel getiri hesaplayıcı →
- ETF
- Exchange Traded Fund. Borsada işlem gören, genellikle bir endeksi takip eden yatırım fonu. Türkiye'deki karşılığı borsa yatırım fonudur.
F
- F/K oranı
- Fiyat/kazanç oranı. Hisse fiyatının hisse başına yıllık kâra bölünmesiyle bulunur. Şirketin kârına göre ne kadar pahalı fiyatlandığını gösteren yaygın bir ölçüttür.
H
- Halka arz
- Bir şirketin hisselerini ilk kez borsada yatırımcılara satışa sunması.
- Hisse senedi
- Bir şirketin sermayesindeki ortaklık payını temsil eden menkul kıymet. Hisse sahibi, şirketin kârından ve değer artışından payına düşeni alır.
K
- Kaldıraç
- Borçla ya da türev ürünlerle, sahip olduğun paradan daha büyük bir pozisyon almak. Kazancı da kaybı da aynı oranda büyütür.Livermore'un kaldıraç dersi →
- KAP
- Kamuyu Aydınlatma Platformu. Borsadaki şirketlerin ve yatırım fonlarının finansal raporlarını ve önemli açıklamalarını yayımladığı resmî platform.
L
- Likidite
- Bir varlığın değer kaybetmeden ne kadar hızlı nakde çevrilebildiği. Az işlem gören hisseler düşük likiditeye sahiptir.
- Lot
- Borsada işlem birimi. Borsa İstanbul'da 1 lot, 1 adet hisse senedine karşılık gelir.
N
- Nominal getiri
- Enflasyon hesaba katılmadan, hesabında görünen yüzdesel kazanç.
P
- Piyasa değeri
- Bir şirketin toplam hisse sayısı ile güncel hisse fiyatının çarpımı. Şirketin borsadaki toplam değerini gösterir.
- Portföy
- Bir yatırımcının ya da fonun sahip olduğu tüm yatırımların bütünü.
R
- Reel getiri
- Enflasyondan arındırılmış, gerçek satın alma gücündeki kazanç. (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1 formülüyle hesaplanır.Reel getiri hesaplayıcı →
- Risk değeri
- Fonların yatırımcı bilgi formunda yer alan, 1 (en düşük) ile 7 (en yüksek) arasındaki risk göstergesi. Fon fiyatının dalgalanmasına göre belirlenir.
S
- Stopaj
- Kazanç elde edilirken kaynağında kesilen vergi. Fon ve temettü kazançlarında vergi genellikle stopaj yoluyla otomatik kesilir.Fon vergilendirmesi →
T
- Tahvil
- Devletin ya da şirketlerin borç almak için çıkardığı, belirli vadede faiziyle geri ödenen borçlanma aracı.
- Takas
- Alım satım sonrası paranın ve menkul kıymetin el değiştirmesi. Borsa İstanbul'da pay piyasasında takas iki iş günü sonra (T+2) tamamlanır.
- TEFAS
- Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu. Farklı kurumların fonlarının tek bir yerden alınıp satılabildiği ortak platform.TEFAS'ta fon nasıl alınır? →
- Temettü
- Şirketin dağıttığı kâr payı. Hisse sahiplerine nakit ya da bedelsiz hisse olarak verilebilir.
V
- Valör
- Bir işlemin parasının hesaba geçtiği ya da kullanılabilir hâle geldiği tarih.
- Volatilite
- Bir varlığın fiyatının ne kadar sert ve sık dalgalandığı. Yüksek volatilite, yüksek risk anlamına gelir.
Y
- Yerindelik testi
- Yatırım hesabı açarken doldurulan, yatırımcının bilgi, tecrübe ve risk algısını ölçen değerlendirme.
- Yönetim ücreti
- Fonun yönetimi için yönetim şirketine ödenen ve her gün fon fiyatından düşülen yıllık ücret.Fon gider etkisi hesaplayıcı →